నకిలీ మందులకు క్యూఆర్ కోడ్ చెక్ — మీరు రోజూ వేసుకునే టాబ్లెట్ అసలైనదేనా?
కేంద్ర ఆరోగ్య శాఖ నవంబర్ 2022లో జారీ చేసిన G.S.R. 823(E) నోటిఫికేషన్ ప్రకారం, దేశంలో అత్యధికంగా అమ్ముడయ్యే టాప్ 300 మందుల బ్రాండ్లపై క్యూఆర్ కోడ్ (QR Code) తప్పనిసరి. దీన్ని స్మార్ట్ఫోన్ ద్వారా స్కాన్ చేసి, తయారీదారు, బ్యాచ్ నంబర్, ఎక్స్పైరీ తేదీలను క్షణాల్లో సరిచూసుకోవచ్చు.
The 5W+H: Who, What, When, Where, Why, How
- Who: కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ, సెంట్రల్ డ్రగ్స్ స్టాండర్డ్ కంట్రోల్ ఆర్గనైజేషన్ (CDSCO).
- What: దేశంలో అత్యధికంగా అమ్ముడయ్యే టాప్ 300 మందుల బ్రాండ్ల ప్యాకింగ్పై క్యూఆర్ కోడ్ ముద్రణను తప్పనిసరి చేస్తూ నిబంధనలు.
- When: నవంబర్ 17, 2022న గెజిట్ నోటిఫికేషన్ విడుదల కాగా, ఆగస్టు 1, 2023 నుంచి అధికారికంగా అమల్లోకి వచ్చింది.
- Where: దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న అన్ని రిటైల్ ఫార్మసీలు, మెడికల్ షాపులు, ఆసుపత్రుల్లో.
- Why: 2017 WHO నివేదిక ప్రకారం పెరుగుతున్న నకిలీ మందుల బెడదను అరికట్టి, డ్రగ్స్ నాణ్యతను కాపాడేందుకు.
- How: మందుల స్ట్రిప్పై ఉన్న క్యూఆర్ కోడ్ను మొబైల్ కెమెరాతో స్కాన్ చేసి, తయారీ వివరాలను ఆన్లైన్ డేటాతో క్రాస్ చెక్ చేసుకోవడం ద్వారా.
ముఖ్యాంశాలు
- టాప్ 300 మందులపై క్యూఆర్ కోడ్ను తప్పనిసరి చేసిన కేంద్ర ప్రభుత్వం.
- స్మార్ట్ఫోన్తో స్కాన్ చేసి మందుల అసలు, నకిలీ తేడాను సులభంగా గుర్తించవచ్చు.
- ఆగస్టు 1, 2023 నుంచి అమల్లోకి వచ్చిన CDSCO తాజా నిబంధన.
ఒకప్పుడు జ్వరం వస్తే డాక్టర్ దగ్గరికి వెళ్లేవాళ్లం. కానీ ఇప్పుడు నేరుగా మెడికల్ షాపుకు వెళ్లి మందులు అడిగి వేసుకుంటున్నాం. అయితే, మనం ప్రాణాలు నిలబెడతాయని నమ్మి వేసుకుంటున్న ఆ మందులు నిజంగా అసలైనవేనా? 2017లో ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) విడుదల చేసిన గ్లోబల్ రిపోర్ట్ ప్రకారం, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో మార్కెట్లోకి వస్తున్న మందుల్లో సుమారు 10 శాతం నకిలీ లేదా నాసిరకమైనవే ఉంటున్నాయి. ఈ వాస్తవానికి చెక్ పెట్టేందుకే కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ ఓ కీలక విధానాన్ని అమలు చేస్తోంది. అదే క్యూఆర్ కోడ్ (QR Code) ట్రాకింగ్ సిస్టమ్.
సెంట్రల్ డ్రగ్స్ స్టాండర్డ్ కంట్రోల్ ఆర్గనైజేషన్ (CDSCO) నవంబర్ 17, 2022న జారీ చేసిన ప్రత్యేక గెజిట్ నోటిఫికేషన్ (G.S.R. 823(E)) ప్రకారం, దేశంలో అత్యధికంగా అమ్ముడవుతున్న టాప్ 300 మందుల బ్రాండ్ల ప్యాకింగ్పై క్యూఆర్ కోడ్ లేదా బార్ కోడ్ ముద్రించడం తప్పనిసరి. ఈ నిబంధన ఆగస్టు 1, 2023 నుంచి అధికారికంగా దేశవ్యాప్తంగా అమల్లోకి వచ్చింది. ముఖ్యంగా యాంటీబయాటిక్స్, పెయిన్ కిల్లర్స్, షుగర్, బీపీ మందుల జాతకాన్ని ఈ చిన్న కోడ్ బయటపెడుతుంది. కాలం చెల్లిన మందులను కొత్త ప్యాకింగ్తో మార్కెట్లోకి తెస్తున్న ముఠాలను అడ్డుకునేందుకు ఇది ఉపయోగపడుతుందని డ్రగ్ కంట్రోల్ అధికారులు చెబుతున్నారు.
ఈ క్యూఆర్ కోడ్తో మందుల గుట్టు తెలుసుకోవడానికి ప్రత్యేక యాప్స్ అవసరం లేదు. స్మార్ట్ఫోన్ కెమెరా ఆన్ చేసి లేదా గూగుల్ లెన్స్ (Google Lens) ఉపయోగించి మందుల స్ట్రిప్పై ఉన్న క్యూఆర్ కోడ్ను స్కాన్ చేయాలి. వెంటనే స్క్రీన్పై ఓ వెబ్లింక్ కనిపిస్తుంది. అది ఓపెన్ చేయగానే, మందుల తయారీదారు పేరు, బ్యాచ్ నంబర్, తయారీ తేదీ, ఎక్స్పైరీ తేదీ, మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ లైసెన్స్ నంబర్ వంటి కీలక వివరాలన్నీ ప్రత్యక్షమవుతాయి.
మీ చేతిలో ఉన్న మందుల స్ట్రిప్పై ప్రింట్ చేసిన బ్యాచ్ నంబర్, ఫోన్లో కనిపిస్తున్న బ్యాచ్ నంబర్ ఒకటేనా కాదా అనేది సరిచూసుకోవాలి. అధికారిక డ్రగ్ కంట్రోల్ మార్గదర్శకాల ప్రకారం.. ఆ రెండు వేర్వేరుగా ఉన్నా, స్కాన్ చేసినప్పుడు ఎర్రర్ చూపించినా ఆ మందులను వాడటం తక్షణమే ఆపివేయాలి. ఆ తర్వాత స్థానిక ఫార్మసీని లేదా డ్రగ్ ఇన్స్పెక్టర్ను సంప్రదించి ఫిర్యాదు చేయాలని అధికారులు సూచిస్తున్నారు.
మరోవైపు, ఈ కొత్త విధానంపై ఫార్మా పరిశ్రమ కూడా స్పందించింది. ఇండియన్ డ్రగ్ మ్యానుఫ్యాక్చరర్స్ అసోసియేషన్ (IDMA) వర్గాల సమాచారం ప్రకారం, ఈ నాణ్యతా ప్రమాణాలను పరిశ్రమ స్వాగతిస్తోంది. అయితే, చిన్న తరహా ఫార్మా కంపెనీలకు ఈ క్యూఆర్ కోడ్ ప్రింటింగ్ మౌలిక సదుపాయాలు ఏర్పాటు చేసుకోవడానికి మరింత సమయం, ప్రభుత్వ సహకారం అవసరమని వారు కోరుతున్నారు.
ఇన్సైడ్ టాక్
ఈ క్యూఆర్ కోడ్ విధానం పక్కాగా ఉన్నప్పటికీ, కొన్ని సవాళ్లు ఉన్నాయని ఫార్మా రంగ నిపుణుల విశ్లేషణల ప్రకారం తెలుస్తోంది. ప్యాకింగ్ను కాపీ కొట్టే కిలాడీలు, సాధారణ స్టాటిక్ క్యూఆర్ కోడ్ను కూడా కాపీ చేసి నకిలీ మందులపై ముద్రించే ప్రమాదం లేకపోలేదని టెక్ నిపుణులు అనుమానం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. దీనికి శాశ్వత పరిష్కారంగా డైనమిక్ క్యూఆర్ కోడ్స్ లేదా బ్లాక్చైన్ టెక్నాలజీని వాడాలనే ప్రతిపాదనలు ప్రభుత్వ పరిశీలనలో ఉన్నాయని అధికారిక వర్గాల్లో చర్చ జరుగుతోంది. అయితే దీనిపై ప్రభుత్వం నుంచి ఇంకా ఎలాంటి అధికారిక రోడ్మ్యాప్ వెలువడలేదని సమాచారం.
ఏదేమైనా, మందుల నాణ్యతను పరీక్షించడానికి కేవలం ల్యాబ్లపైనే ఆధారపడే పరిస్థితి నుంచి, సామాన్యుడు స్మార్ట్ఫోన్తోనే ప్రాథమిక నిర్ధారణ చేసుకునే స్థాయికి రావడం ఆహ్వానించదగ్గ మార్పు. ఇకపై మెడికల్ షాపులో మందులు కొన్న వెంటనే ఓ ఐదు సెకన్లు కేటాయించి స్కాన్ చేసే అలవాటును ప్రతి ఒక్కరూ చేసుకోవాలి.
By the Numbers
- 2017 ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) గ్లోబల్ రిపోర్ట్ ప్రకారం, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో అమ్ముడయ్యే మందుల్లో సుమారు 10 శాతం నకిలీ లేదా నాసిరకం మందులే ఉంటున్నాయి.
- నవంబర్ 17, 2022న విడుదలైన G.S.R. 823(E) నోటిఫికేషన్ ద్వారా టాప్ 300 బ్రాండ్లపై క్యూఆర్ కోడ్ తప్పనిసరి నిబంధన ఆగస్టు 1, 2023 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది.
Key Takeaways
- ఆగస్టు 1, 2023 నుంచి దేశంలో టాప్ 300 మందులపై క్యూఆర్ కోడ్ను కేంద్రం తప్పనిసరి చేసింది.
- స్మార్ట్ఫోన్ కెమెరా లేదా గూగుల్ లెన్స్ ద్వారా ఎవరైనా ఈ కోడ్ను సులభంగా స్కాన్ చేయొచ్చు.
- స్కాన్ చేయడం ద్వారా తయారీదారు వివరాలు, బ్యాచ్ నంబర్, ఎక్స్పైరీ తేదీలను క్రాస్ చెక్ చేసుకోవచ్చు.
- వివరాలు సరిపోలకపోతే ఆ మందులు వాడొద్దని అధికారిక డ్రగ్ కంట్రోల్ మార్గదర్శకాలు సూచిస్తున్నాయి.
Frequently Asked Questions
మందులపై క్యూఆర్ కోడ్ను ఎలా స్కాన్ చేయాలి?
స్మార్ట్ఫోన్ కెమెరా ఆన్ చేసి క్యూఆర్ కోడ్పై ఫోకస్ చేయండి. లేదా గూగుల్ లెన్స్ (Google Lens) యాప్ ద్వారా స్కాన్ చేయండి. స్క్రీన్పై వచ్చే లింక్ ద్వారా వివరాలు చూడొచ్చు.
స్కాన్ చేస్తే ఏయే వివరాలు తెలుస్తాయి?
మందుల తయారీదారు పేరు, బ్యాచ్ నంబర్, మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ లైసెన్స్ నంబర్, తయారీ తేదీ, ఎక్స్పైరీ తేదీ వంటి అధికారిక వివరాలు కనిపిస్తాయి.
క్యూఆర్ కోడ్ స్కాన్ చేసినా వివరాలు రాకపోతే ఏం చేయాలి?
డ్రగ్ కంట్రోల్ అధికారుల మార్గదర్శకాల ప్రకారం.. వివరాలు రాకపోయినా, ఫోన్లో చూపించిన బ్యాచ్ నంబర్ స్ట్రిప్పై ఉన్న నంబర్తో సరిపోలకపోయినా వెంటనే ఆ మందు వాడకం ఆపేసి అధికారులకు ఫిర్యాదు చేయాలి.