సెన్సార్ను వణికించిన సినిమాలు.. బ్యాండిట్ క్వీన్ నుంచి టాలీవుడ్ వరకు అసలు పొలిటికల్ స్కెచ్ ఎవరిది?
సెన్సార్ బోర్డు కత్తెర కేవలం బూతులకు మాత్రమే పరిమితం కాలేదు.. రాజకీయ నాయకులకు రక్షణ కవచంగానూ మారింది. 'బ్యాండిట్ క్వీన్' నుంచి తాజా 'సట్లజ్' వరకు, టాలీవుడ్లో ఆర్జీవీ తీసిన పొలిటికల్ సినిమాల వరకు ఎన్నో చిత్రాలు సెన్సార్ బ్యాన్లు, కోర్టు కేసులను ఎదుర్కొన్నాయి.
సినిమా అనేది కేవలం రెండున్నర గంటల వినోదం మాత్రమే కాదు, కొన్నిసార్లు ప్రభుత్వాలను సైతం వణికించే శక్తి దానికి ఉంటుంది. సెంట్రల్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఫిల్మ్ సర్టిఫికేషన్ (CBFC) వాస్తవానికి సినిమాలోని హింస, అసభ్యతలను అదుపు చేయడానికి ఏర్పడిన సంస్థ. కానీ, గడిచిన చరిత్ర చూస్తే రాజకీయ నాయకుల ఇమేజ్ను కాపాడే కవచంగానే సెన్సార్ బోర్డు ఎక్కువగా పనిచేస్తోందన్న విమర్శలు ఉన్నాయి. 'ఈటీ నౌ' (ET Now) తాజా నివేదిక ప్రకారం, భారతదేశంలో సెన్సార్ వివాదాలు ఎదుర్కొన్న చిత్రాల జాబితాలో రాజకీయ, సామాజిక వాస్తవాలను కుండబద్దలు కొట్టిన సినిమాలే ఎక్కువ.
1. బ్యాండిట్ క్వీన్ (Bandit Queen): సెన్సార్ను కుదిపేసిన తొలి బాంబు
శేఖర్ కపూర్ దర్శకత్వంలో పూలన్ దేవి జీవితం ఆధారంగా వచ్చిన 'బ్యాండిట్ క్వీన్' భారతీయ సినిమా చరిత్రలోనే ఒక సంచలనం. ఆ చిత్రంలోని పచ్చి వాస్తవాలు, బూతు పదాలు, నగ్నత్వ దృశ్యాలు చూసి సెన్సార్ బోర్డు షాక్ అయింది. సినిమాను బ్యాన్ చేయాలని అనేక రాజకీయ వర్గాలు డిమాండ్ చేశాయి. చివరకు సుదీర్ఘ న్యాయపోరాటం తర్వాత, కోర్టు జోక్యంతో ఈ సినిమా విడుదలై జాతీయ అవార్డులను సైతం కైవసం చేసుకుంది.
2. సట్లజ్ (Satluj).. తాజా బాలీవుడ్ వివాదాలు
పంజాబ్ సామాజిక, రాజకీయ పరిస్థితుల నేపథ్యంలో తెరకెక్కిన 'సట్లజ్' సినిమా సైతం ఇటీవల తీవ్ర సెన్సార్ చిక్కులను ఎదుర్కొంది. సున్నితమైన అంశాలను ప్రస్తావించడం వల్ల శాంతిభద్రతల సమస్య వస్తుందనే సాకుతో బోర్డు అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసింది. ఇలాంటి సినిమాలు కేవలం ఒక ప్రాంతానికే పరిమితం కాకుండా, దేశవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశంగా మారుతున్నాయి.
3. లక్ష్మీస్ ఎన్టీఆర్ (Lakshmi's NTR): ఎన్నికల ముందు రేపిన ప్రకంపనలు
ఇక టాలీవుడ్ విషయానికి వస్తే రాజకీయ వివాదాలకు కేరాఫ్ అడ్రస్ రామ్ గోపాల్ వర్మ. 2019 ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎన్నికల ముందు ఆయన తెరకెక్కించిన 'లక్ష్మీస్ ఎన్టీఆర్' రాజకీయ ప్రకంపనలు సృష్టించింది. ఒక ప్రధాన రాజకీయ పార్టీ ప్రతిష్టను దెబ్బతీసేలా ఉందంటూ ఎన్నికల సంఘం, సెన్సార్ బోర్డు చుట్టూ ఈ సినిమా వ్యవహారం తిరిగింది. కోర్టుల స్టేలు, వాయిదాల మధ్య ఈ చిత్రం రేపిన దుమారం అంతా ఇంతా కాదు.
4. కమ్మరాజ్యంలో కడపరెడ్లు: టైటిల్ మార్పు వెనుక ప్రెజర్
కులాలు, వర్గాల మధ్య చిచ్చుపెట్టేలా ఉందంటూ వర్మ తీసిన మరో సినిమా 'కమ్మరాజ్యంలో కడపరెడ్లు' సెన్సార్ అడ్డంకులను ఎదుర్కొంది. రాజకీయ నాయకుల తీవ్ర ఒత్తిడి, కోర్టు కేసుల దెబ్బకు చివరకు 'అమ్మరాజ్యంలో కడపబిడ్డలు'గా టైటిల్ మార్చుకుని ప్రేక్షకుల ముందుకు వచ్చింది. ఈ సినిమాలోని పాత్రలు నేరుగా అప్పటి రాజకీయ నేతలను పోలి ఉండటమే ఈ వివాదానికి మూలకారణం.
ఇన్సైడ్ టాక్: వివాదమే అతిపెద్ద పబ్లిసిటీ
పైకి కనిపిస్తున్న ఈ నాటకం వెనుక ఉన్న అసలు కథను ఇండియా హెరాల్డ్ నిక్కచ్చిగా విశ్లేషిస్తోంది. సెన్సార్ బోర్డు ఒక రాజకీయ సినిమాను ఆపడానికి ప్రయత్నించిన ప్రతిసారీ, ఆ సినిమాకు వంద రెట్ల ఉచిత పబ్లిసిటీ లభిస్తోంది. ఒకప్పుడు సెన్సార్ కత్తెర పడితే నిర్మాతలు భయపడేవారు. కానీ ఇప్పుడు ఫిల్మ్నగర్ టాక్ ప్రకారం, రాజకీయ వివాదం రేగితే తమ సినిమాకు ఫ్రీ ప్రమోషన్ దొరికినట్లే అని మేకర్స్ సంబరపడుతున్నారు. వివాదం ఎంత పెరిగితే బాక్సాఫీస్ వద్ద ఓపెనింగ్స్ అంత భారీగా ఉంటున్నాయి.
ఇదంతా చూస్తుంటే ఒక ఆసక్తికరమైన ప్రశ్న తలెత్తుతుంది. సెన్సార్ బోర్డు నిజంగా ప్రేక్షకులను 'చెడు' నుంచి కాపాడుతోందా, లేక నాయకుల రాజకీయ పునాదులు కదలకుండా కాపలా కాస్తోందా? ఏది ఏమైనా, రాజకీయ సెన్సార్షిప్ అనేది సినిమాలను చంపడం లేదు, వాటిని మరింత బతికించి జనాల్లోకి తీసుకెళ్తోంది.
ఇండియా హెరాల్డ్ సంపాదకీయ ప్రమాణాల మేరకు ఏఐ (AI) సహాయంతో రాసిన ఈ కథనాన్ని ఎడిటర్ పర్యవేక్షించారు.
More from India Herald
Key Takeaways
- బ్యాండిట్ క్వీన్ నుంచి సట్లజ్ వరకు, పచ్చి వాస్తవాలను చూపించిన సినిమాలే సెన్సార్ బోర్డుకు ప్రధాన టార్గెట్ అయ్యాయి.
- టాలీవుడ్లో రాజకీయ నేపథ్యంలో తెరకెక్కిన 'లక్ష్మీస్ ఎన్టీఆర్', 'కమ్మరాజ్యంలో కడపరెడ్లు' లాంటి చిత్రాలు ఎన్నికల ముందు తీవ్ర సెన్సార్ అడ్డంకులను ఎదుర్కొన్నాయి.
- సినిమాను వివాదం చేయడం ద్వారా మేకర్స్కు దేశవ్యాప్తంగా ఉచిత పబ్లిసిటీ లభిస్తోంది. ఇది బాక్సాఫీస్ కలెక్షన్లకు పరోక్షంగా హెల్ప్ అవుతోంది.
By the Numbers
- రాజకీయ కారణాలతో సెన్సార్ చిక్కులు ఎదుర్కొన్న సినిమాల్లో 80 శాతానికి పైగా కోర్టుల జోక్యంతోనే విడుదలకు నోచుకుంటున్నాయని ట్రేడ్ వర్గాల అంచనా.