ఆఫ్రికా ఖండంలో చైనా 'అప్పుల ఊబి' వ్యూహాలకు చెక్ పెట్టేందుకు మోదీ సర్కార్ పక్కా ప్రణాళికతో పావులు కదుపుతోంది. న్యూఢిల్లీలో విదేశాంగ మంత్రి జైశంకర్ నేతృత్వంలో జరిగిన ఇండియా-ఆఫ్రికా సంబంధాల సమీక్షా సమావేశమే దీనికి నిదర్శనం. డ్రాగన్ దేశంలా వనరుల దోపిడీకి పాల్పడకుండా, నమ్మకమే పెట్టుబడిగా ఆఫ్రికా దేశాలను భారత్ వైపు తిప్పుకోవడమే ఈ దౌత్య ఆపరేషన్ అసలు లక్ష్యం.

ప్రపంచ దేశాల దృష్టి ప్రధానంగా పశ్చిమ దేశాలు, ఆసియా పసిఫిక్ ప్రాంతాలపై ఉన్న వేళ.. మోదీ సర్కార్ చూపు నిశ్శబ్దంగా మరో కీలక ఖండం వైపు మళ్లింది. భవిష్యత్ ప్రపంచ ముఖచిత్రాన్ని, భౌగోళిక రాజకీయాలను శాసించబోయే ఆఫ్రికాలో చైనా గుత్తాధిపత్యానికి అడ్డుకట్ట వేసేందుకు ఢిల్లీ వేదికగా ఒక భారీ దౌత్య వ్యూహం అమలవుతోంది. తాజాగా విదేశాంగ మంత్రి డాక్టర్ ఎస్. జైశంకర్ నేతృత్వంలో న్యూఢిల్లీలో జరిగిన 'ఇండియా-ఆఫ్రికా సంబంధాల' సలహా కమిటీ సమావేశం కేవలం ఒక సాధారణ లాంఛనం కాదు. డ్రాగన్ కబంధ హస్తాల నుంచి ఆఫ్రికా దేశాలను తమ వైపు తిప్పుకునేందుకు భారత్ వేసిన పక్కా మాస్టర్ స్ట్రోక్ ఇది.

ఆఫ్రికా అనగానే ప్రపంచానికి గుర్తొచ్చేది వనరుల దోపిడీ, అప్పుల ఊబి. గత రెండు దశాబ్దాలుగా బీజింగ్ పాలకులు అక్కడ అమలు చేస్తున్న 'డెట్-ట్రాప్' (అప్పుల వల) దౌత్యమే దీనికి కారణం. కానీ, భారత్ ఎంచుకున్న మార్గం పూర్తిగా భిన్నమైనది. న్యూస్ ఆన్ ఎయిర్ తాజా నివేదిక ప్రకారం.. జైశంకర్ అధ్యక్షతన జరిగిన ఈ కీలక భేటీలో ఆఫ్రికాతో కేవలం వ్యాపార, వాణిజ్యాలే కాకుండా, రక్షణ సహకారం, డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI), సామర్థ్య నిర్మాణం (Capacity Building) వంటి అంశాలపై ప్రధానంగా చర్చించారు. ఆఫ్రికా దేశాలకు ఏం అవసరమో గుర్తించి, వారి ఆర్థిక స్వయంప్రతిపత్తి దెబ్బతినకుండా ఆ వనరులను సమకూర్చడం ద్వారా దీర్ఘకాలిక మద్దతును కూడగట్టడమే న్యూఢిల్లీ అసలు లక్ష్యం.

గ్లోబల్ సౌత్ లీడర్‌గా భారత్ ఎత్తుగడ

జీ20 అధ్యక్ష హోదాలో ఉన్నప్పుడు 55 దేశాలున్న ఆఫ్రికన్ యూనియన్‌కు అందులో శాశ్వత సభ్యత్వం కల్పించడం ద్వారా మోదీ సర్కార్ ఇప్పటికే ఆ ఖండపు నమ్మకాన్ని గెలుచుకుంది. ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలిలో (UNSC) శాశ్వత సభ్యత్వం కోసం భారత్ చేస్తున్న సుదీర్ఘ పోరాటానికి ఆఫ్రికా దేశాల మద్దతు అత్యంత కీలకం. దీనికి తోడు భవిష్యత్ టెక్నాలజీలైన ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, సెమీకండక్టర్ల తయారీకి అవసరమైన లిథియం, కోబాల్ట్ వంటి క్రిటికల్ మినరల్స్ ఆఫ్రికా గడ్డపైనే అపారంగా ఉన్నాయి. ఈ వనరులపై చైనా గుత్తాధిపత్యాన్ని బద్దలు కొట్టకపోతే.. రాబోయే రోజుల్లో భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు, సప్లై చైన్‌కు ముప్పు తప్పదు. అందుకే ఈ 'సైలెంట్ ఆపరేషన్' వేగవంతమైంది.

పొలిటికల్ పల్స్: ఢిల్లీ వర్గాల్లో వినిపిస్తున్న మాట

ఇండియా హెరాల్డ్ ఎక్స్‌క్లూజివ్ విశ్లేషణ: ఈ దౌత్య చదరంగం వెనుక ఉన్న అసలు ఎత్తుగడను ఇండియా హెరాల్డ్ ముందుగానే పసిగట్టింది. చైనా వద్ద ఉన్నంత భారీ స్థాయిలో డాలర్లు కుమ్మరించే స్తోమత భారత్‌కు లేకపోవచ్చు. కానీ ఆఫ్రికా దేశాలు ఇప్పుడు బీజింగ్ రుణాల వలలో చిక్కుకుని, తమ సార్వభౌమత్వాన్ని తాకట్టు పెట్టాల్సిన పరిస్థితిలో విలవిలలాడుతున్నాయి. రాజకీయ వర్గాల్లో, దౌత్య నిపుణుల్లో జరుగుతున్న చర్చల ప్రకారం.. సరిగ్గా ఆఫ్రికన్ల ఈ అసంతృప్తినే జైశంకర్ తమ ప్రధాన ఆయుధంగా మలుచుకుంటున్నారు. ఆర్థికంగా ఆధిపత్యం చలాయించే బాస్ లాగా కాకుండా, కష్టకాలంలో ఆదుకునే నమ్మకమైన గ్లోబల్ పార్ట్‌నర్‌గా భారత్‌ను ప్రొజెక్ట్ చేస్తున్నారు. అంతేకాకుండా.. హిందూ మహాసముద్రంలో సముద్రయాన భద్రతను పటిష్టం చేసుకోవడం, చైనా నౌకాదళ విస్తరణను అడ్డుకోవడం కూడా ఈ ఎత్తుగడలో ఒక కీలక భాగమని రక్షణ రంగ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

రాబోయే రోజుల్లో ఆఫ్రికాతో భారత్ బంధం కేవలం ఒప్పందాలకే పరిమితం కాకుండా.. భౌగోళిక రాజకీయాల్లో ఒక కొత్త సమీకరణానికి నాంది పలకబోతోంది. అయితే, డబ్బుతో దేశాలను కొనేసే చైనా ఆర్థిక బలగాన్ని భారత్ తన 'విశ్వాసం, భాగస్వామ్యం, సాంకేతికత' అనే సాఫ్ట్ పవర్ ఆయుధాలతో ఎంతవరకు సమర్థవంతంగా నిలువరించగలదన్నదే ఇప్పుడు అందరి ముందున్న అసలు ప్రశ్న. ఆఫ్రికా దౌత్య రేసులో అంతిమంగా గెలిచేది డ్రాగన్ ధనబలమా? లేక మోదీ సర్కార్ నమ్మకమా? వేచి చూడాలి.

(ఇండియా హెరాల్డ్ సంపాదకీయ ప్రమాణాల మేరకు AI సహాయంతో ఈ ఆర్టికల్ రాయబడింది; ప్రచురణకు ముందు హ్యూమన్ ఎడిటర్ దీన్ని పర్యవేక్షించారు.)

Key Takeaways

• ఆఫ్రికా ఖండంలో చైనా 'డెట్-ట్రాప్' (అప్పుల వల) దౌత్యానికి ప్రత్యామ్నాయంగా భారత్ నమ్మకమైన భాగస్వామిగా ఎదుగుతోంది.
• విదేశాంగ మంత్రి జైశంకర్ ఆధ్వర్యంలో జరిగిన తాజా సమావేశం ఆఫ్రికాతో వాణిజ్య, రక్షణ, సాంకేతిక బంధాన్ని బలోపేతం చేసే వ్యూహాన్ని ఖరారు చేసింది.
• క్రిటికల్ మినరల్స్‌పై పట్టు సాధించడం, ఐరాస భద్రతా మండలిలో మద్దతు కూడగట్టడమే మోదీ సర్కార్ సైలెంట్ ఆపరేషన్ ప్రధాన లక్ష్యాలు.

Frequently Asked Questions

ఆఫ్రికాపై భారత్ ఎందుకు అంతగా ఫోకస్ చేస్తోంది?

భవిష్యత్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు అవసరమైన క్రిటికల్ మినరల్స్ అక్కడ అపారంగా ఉన్నాయి. అలాగే ఐరాసలో మద్దతు కూడగట్టడానికి, హిందూ మహాసముద్రంలో భద్రతకు ఆఫ్రికా దేశాల భాగస్వామ్యం అత్యంత కీలకం.

చైనా, భారత్ వ్యూహాల మధ్య ప్రధాన తేడా ఏంటి?

చైనా భారీగా అప్పులిచ్చి ఆ దేశాల వనరులను దోచుకుంటుంటే, భారత్ మాత్రం సామర్థ్య నిర్మాణం (Capacity Building), డిజిటల్ టెక్నాలజీ (DPI), విద్యార్థులకు అవకాశాలు కల్పిస్తూ నమ్మకమైన మిత్రుడిగా ఎదుగుతోంది.