చైనా బంగాళాఖాతంలో శ్రీలంక, మయన్మార్, బంగ్లాదేశ్ పోర్టుల ద్వారా ఒక నెట్‌వర్క్‌ను నిర్మిస్తూ.. భారత తూర్పు తీరాన్ని, ముఖ్యంగా విశాఖపట్నంలోని ఈస్టర్న్ నేవల్ కమాండ్‌ను వ్యూహాత్మకంగా చుట్టుముట్టే ప్రయత్నం చేస్తోంది. మోదీ ఇండో-పసిఫిక్ వ్యూహం దీనికి సరైన కౌంటర్ ఇవ్వగలదా అన్నదే ఇప్పుడు కీలక ప్రశ్న.

విశాఖపట్నం ఈస్టర్న్ నేవల్ కమాండ్ హెడ్ క్వార్టర్స్ నుంచి బంగాళాఖాతంలోకి చూస్తే.. ఒకప్పుడు భారత నేవీకి 'సొంత సముద్రం'లా కనిపించిన ఆ నీలి జలాల్లో ఇప్పుడు చైనా నీడలు పడుతున్నాయి. హంబన్‌టోట నుంచి క్యాక్‌ఫ్యూ వరకు, చిట్టగాంగ్ నుంచి గ్వాదర్ వరకు డ్రాగన్ సైలెంట్‌గా అల్లుతున్న ఈ సముద్ర వలయం భారత తూర్పు తీరానికి మూడు వైపుల నుంచి ఉచ్చు బిగిస్తోంది. పైకి వాణిజ్య రేవుల అభివృద్ధిలా కనిపిస్తున్న ఈ ఎత్తుగడ వెనుక అసలు మాస్టర్ ప్లాన్ ఏంటి?

చైనా 'స్ట్రింగ్ ఆఫ్ పర్ల్స్' స్ట్రాటజీ గురించి రక్షణ రంగ నిపుణులు దశాబ్దాలుగా హెచ్చరిస్తూనే ఉన్నారు. ఇంటర్నేషనల్ డిఫెన్స్ ఎక్స్‌పర్ట్స్ ప్రకారం.. బెల్ట్ అండ్ రోడ్ ఇనీషియేటివ్ (BRI) ముసుగులో బీజింగ్ హిందూ మహాసముద్రం చుట్టూ పోర్టుల నెట్‌వర్క్‌ను నిర్మిస్తోంది. శ్రీలంకలోని హంబన్‌టోట పోర్టు 99 ఏళ్ల లీజుకు చైనా చేతుల్లోకి వెళ్లడం ఈ వ్యూహానికి బెస్ట్ ఎగ్జాంపుల్. అప్పు తీర్చలేక శ్రీలంక ప్రభుత్వం 2017లో ఈ రేవును చైనాకు అప్పగించింది. ఒక దేశం ఆర్థిక ఊబిలో కూరుకుపోతే చైనా వాళ్ల వ్యూహాత్మక ఆస్తులను ఎలా లాక్కుంటుందో ప్రపంచానికి కళ్లెదుటే స్పష్టమైంది.

బంగాళాఖాతం విషయంలో చైనా ఎత్తుగడ మరింత డైరెక్ట్‌గా ఉంది. రాయిటర్స్ రిపోర్ట్స్ ప్రకారం.. మయన్మార్‌లో నిర్మిస్తున్న క్యాక్‌ఫ్యూ డీప్-వాటర్ పోర్టు చైనాకు బంగాళాఖాతంలో నేరుగా నేవల్ యాక్సెస్‌ను కల్పిస్తుంది. మలక్కా జలసంధిని దాటకుండానే హిందూ మహాసముద్రంలోకి ఎంటర్ అయ్యేందుకు ఇది డ్రాగన్‌కు ఒక 'షార్ట్‌కట్'. ఇక బంగ్లాదేశ్‌లోని చిట్టగాంగ్ పోర్టు ఆధునికీకరణలోనూ చైనా భారీగా పెట్టుబడులు పెడుతోంది. హంబన్‌టోట, క్యాక్‌ఫ్యూ, చిట్టగాంగ్.. ఈ మూడు పాయింట్లను మ్యాప్‌పై కలిపితే ఏర్పడే త్రిభుజం మధ్యలో ఉన్నది మన తెలుగు తీరమే కావడం గమనార్హం.

విశాఖ నేవల్ బేస్‌కు ముప్పు నిజమేనా?

భారత నేవీకి చెందిన ఈస్టర్న్ నేవల్ కమాండ్‌కు విశాఖపట్నం ప్రధాన కేంద్రం. అణు జలాంతర్గాములు, విమానవాహక నౌకలు, ఖండాంతర క్షిపణి పరీక్షలు అన్నీ ఈ బేస్ పరిధిలోనే జరుగుతాయి. భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ రిపోర్ట్స్ ప్రకారం.. బంగాళాఖాతంలో భారత్‌కు ఈస్టర్న్ నేవల్ కమాండ్ 'ఫస్ట్ లైన్ ఆఫ్ డిఫెన్స్'. అయితే ఈ జలాల్లో చైనా నౌకల కదలికలు ఈ మధ్య బాగా పెరిగాయని, రీకనైసెన్స్ షిప్‌లు, సర్వే వెసెల్స్ హిందూ మహాసముద్రంలో తరచుగా సర్వేలు చేస్తున్నాయని ఇంటర్నేషనల్ నేవల్ అబ్జర్వర్స్ గుర్తిస్తున్నారు.

ఇది కేవలం డిఫెన్స్‌కు సంబంధించిన సమస్య మాత్రమే కాదు.. తెలుగు రాష్ట్రాల ఆర్థిక వ్యవస్థతోనూ నేరుగా ముడిపడిన అంశం. విశాఖపట్నం, కాకినాడ, కృష్ణపట్నం, మచిలీపట్నం పోర్టుల ద్వారానే ఏపీ, తెలంగాణల ఇంపోర్ట్-ఎక్స్‌పోర్ట్ బిజినెస్ సాగుతుంది. బంగాళాఖాతంలో ఏ చిన్న అస్థిరత వచ్చినా షిప్పింగ్ ఇన్సూరెన్స్ ప్రీమియం పెరగడం, వాణిజ్య మార్గాలు మారడం ఖాయం. దీనివల్ల తెలుగు రాష్ట్రాల ఫార్మా, ఐటీ హార్డ్‌వేర్, సీఫుడ్ ఎగుమతులపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతుంది.

పొలిటికల్ పల్స్

చైనా ఈ పోర్టులను 'డ్యూయల్-యూజ్' (వాణిజ్యం, నౌకాదళం రెండింటికీ) కోసం ప్లాన్ చేస్తోందన్నది రక్షణ వర్గాల్లో జరుగుతున్న ప్రధాన చర్చ. హంబన్‌టోట పోర్టు 'పూర్తిగా కమర్షియల్' కోసమేనని చైనా చెబుతున్నా.. అంతర్జాతీయ విశ్లేషకులు ఆ వాదనను ఏమాత్రం నమ్మడం లేదు. ఒక దేశం తమ పోర్టును అప్పగించాక.. అక్కడ ఏ నౌక లంగరు వేయాలో నిర్ణయించే అధికారం ఎవరి చేతుల్లో ఉంటుందో అందరికీ తెలిసిందే. బంగాళాఖాతం 'కంటెస్టెడ్ వాటర్స్'గా మారే ప్రమాదం ఉందన్న ఆందోళన ఢిల్లీ రక్షణ వర్గాల్లో పెరుగుతోంది. ఈ ముప్పును భారత నేవీ ఇప్పటికే సీరియస్‌గా తీసుకుందని సమాచారం.

(రక్షణ వ్యూహ వర్గాల్లో జరుగుతున్న చర్చల ఆధారంగా.. ఇది అధికారికంగా ధృవీకరించని అంచనా మాత్రమే.)

మోదీ ఇండో-పసిఫిక్ వ్యూహం.. కౌంటర్ ఎటాక్

ఇండో-పసిఫిక్ కూటమి క్వాడ్ (భారత్, అమెరికా, జపాన్, ఆస్ట్రేలియా)లో ప్రధాని మోదీ భారత్ పాత్రను మరింత బలోపేతం చేస్తున్నారు. రక్షణ రంగ నిపుణుల అంచనా ప్రకారం.. 2026లో ఆస్ట్రేలియాలో మోదీ పర్యటించినప్పుడు కీలకమైన మినరల్ సప్లై అగ్రిమెంట్‌తో పాటు సముద్ర భద్రత సహకారంపై ప్రధానంగా ఫోకస్ చేయనున్నారు. ఇక విశాఖపట్నంలో అమెరికా, జపాన్ నేవీలతో ఏటా జరుగుతున్న మలబార్ నేవల్ ఎక్సర్‌సైజ్‌లు చైనాకు ఒక స్ట్రాంగ్ వార్నింగ్ లాంటివే.

కానీ తెరవెనుక అసలు లెక్క వేరుగా ఉంది. ఇండియా హెరాల్డ్ విశ్లేషణ ప్రకారం.. క్వాడ్ కేవలం ఒక 'కౌంటర్-వెయిట్'గా ఉన్నంత మాత్రాన బంగాళాఖాతంలో చైనా ఫిజికల్ ప్రెజెన్స్‌ను అడ్డుకోగలదా అన్నదే అసలు ప్రశ్న. పోర్టుల నిర్మాణం పూర్తై, లీజు అగ్రిమెంట్లపై సంతకాలు జరిగాక.. 'ఫ్రీడమ్ ఆఫ్ నావిగేషన్' అనే రూల్ ఒక్కటే సరిపోదు. భారత్‌కు 'కన్‌స్ట్రక్టివ్ కౌంటర్-ప్రెజెన్స్' చాలా అవసరమని వ్యూహకర్తలు భావిస్తున్నారు. అంటే అండమాన్ నికోబార్ కమాండ్‌ను బలోపేతం చేయడం, తూర్పు తీరంలో కొత్త నేవల్ ఎయిర్ స్టేషన్ల ఏర్పాటుతో పాటు చిన్న పొరుగు దేశాలకు ఆల్టర్నేటివ్ డెవలప్‌మెంట్ ఆఫర్లు ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది.

తెలుగు తీరం.. ప్రేక్షకుడు కాదు, చదరంగంలో పావు

విశాఖపట్నంలో ఐఎన్ఎస్ వర్ష సబ్‌మెరైన్ బేస్, శ్రీహరికోట నుంచి క్షిపణి పరీక్షలు.. ఇలా ఈ జియో-పొలిటికల్ చదరంగంలో తెలుగు తీరం కేవలం ప్రేక్షక పాత్రకే పరిమితం కాలేదు, ఫ్రంట్‌లైన్ పావుగా మారింది. భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ఏపీ తీరంలో డిఫెన్స్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్‌ను శరవేగంగా విస్తరిస్తోంది. దీన్నిబట్టే ఈ ప్రాంతానికి ఉన్న స్ట్రాటజిక్ ఇంపార్టెన్స్ ఏంటో అర్థం చేసుకోవచ్చు.

ఒక్కో చిన్న దేశాన్ని అప్పుల్లో ముంచి, వాళ్ల పోర్టులను లాక్కొని.. సైలెంట్‌గా వాటిని మిలిటరీ బేస్‌లుగా మార్చుకోవడమే చైనా అసలు టార్గెట్. శ్రీలంక పతనం కళ్లారా చూసిన తర్వాత కూడా మయన్మార్, బంగ్లాదేశ్ లాంటి దేశాలు ఈ ఊబిలో ఇరుక్కుంటున్నాయంటే.. చైనా 'డెట్-ట్రాప్ డిప్లొమసీ' ఎంత ఎఫెక్టివ్‌గా పనిచేస్తోందో అర్థం చేసుకోవచ్చు.

రాబోయే రోజుల్లో ప్రధానంగా గమనించాల్సింది ఏంటంటే.. మయన్మార్ క్యాక్‌ఫ్యూ పోర్టు పూర్తయ్యేనాటికి చైనా నేవీ ఆ జలాల్లో 'రొటీన్ పెట్రోలింగ్' స్టార్ట్ చేస్తుందా? బంగ్లాదేశ్‌లో ఉన్న రాజకీయ అస్థిరతను చైనా తనకు అనుకూలంగా ఎలా మార్చుకుంటుంది? భారత్ తన అండమాన్ నికోబార్ కమాండ్‌ను ఎంత స్పీడ్‌గా 'ఫుల్-స్పెక్ట్రమ్ ఫార్వర్డ్ బేస్'గా మారుస్తుంది? ఈ మూడు పరిణామాలే బంగాళాఖాతం భవిష్యత్తును డిసైడ్ చేయనున్నాయి.

మ్యాప్‌లో చూస్తే మూడు పోర్టులు, కొన్ని షిప్పింగ్ లైన్లు మాత్రమే సింపుల్‌గా కనిపిస్తాయి. కానీ ఆ మ్యాప్ మధ్యలో ఉన్న తెలుగు తీరం ప్రజలకు ఇది కేవలం జియో-పాలిటిక్స్ కాదు.. వాళ్ల చేపల వ్యాపారం, ఫార్మా ఎగుమతులు, పోర్టు ఉద్యోగాలు.. మొత్తంగా ఆ సముద్రంతో ముడిపడిన వాళ్ల జీవనోపాధి. బంగాళాఖాతం 'ఎవరి సముద్రం' అనే ప్రశ్నకు సమాధానం ఢిల్లీలో కాదు, విశాఖ నేవల్ బేస్ నుంచే బలంగా వినిపించాలి.

Key Takeaways

• చైనా హంబన్‌టోట, క్యాక్‌ఫ్యూ, చిట్టగాంగ్ పోర్టుల ద్వారా బంగాళాఖాతంలో త్రిభుజాకారపు నెట్‌వర్క్ ఏర్పాటు చేస్తోంది. ఈ త్రిభుజం మధ్యలోనే విశాఖపట్నం ఈస్టర్న్ నేవల్ కమాండ్ ఉంది.
• హంబన్‌టోట 99 ఏళ్ల లీజు చైనా 'డెట్-ట్రాప్ డిప్లొమసీ'కి నిదర్శనం. ఇదే సీన్ మయన్మార్, బంగ్లాదేశ్‌లోనూ రిపీట్ అయ్యే ప్రమాదం ఉంది.
• బంగాళాఖాతంలో ఏ చిన్న అస్థిరత ఏర్పడినా.. అది తెలుగు తీరం ఫార్మా, సీఫుడ్ ఎగుమతులు, పోర్టు ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థపై నేరుగా దెబ్బకొడుతుంది.
• క్వాడ్, మలబార్ ఎక్సర్‌సైజ్‌లతో భారత్ కౌంటర్ ఇస్తున్నప్పటికీ.. చైనా ఫిజికల్ ప్రెజెన్స్‌ను అడ్డుకోవాలంటే అండమాన్ నికోబార్ కమాండ్‌ను మరింత బలోపేతం చేయాలి.
• మయన్మార్‌లోని క్యాక్‌ఫ్యూ పోర్టు పూర్తయ్యాక చైనా నేవీ అక్కడ 'రొటీన్ పెట్రోలింగ్' స్టార్ట్ చేస్తే.. బంగాళాఖాతం సమీకరణాలు పూర్తిగా మారిపోతాయి.

Frequently Asked Questions

బంగాళాఖాతంలో చైనాకు ఎన్ని రేవులు ఉన్నాయి?

ప్రధానంగా మూడు. శ్రీలంకలో హంబన్‌టోట (99 ఏళ్ల లీజుకు), మయన్మార్‌లో క్యాక్‌ఫ్యూ డీప్-వాటర్ పోర్టు, బంగ్లాదేశ్‌లో చిట్టగాంగ్ పోర్టు ఆధునికీకరణ. ఈ విస్తృత వ్యూహంలో పాకిస్థాన్‌లోని గ్వాదర్ పోర్టు కూడా భాగమే.

చైనా రేవుల వల్ల విశాఖపట్నం నేవల్ బేస్‌కు ముప్పు ఉందా?

బంగాళాఖాతంలో భారత ప్రథమ రక్షణ రేఖ విశాఖపట్నం ఈస్టర్న్ నేవల్ కమాండ్. చైనా రేవులు ఆపరేషనల్ అయితే భారత నేవీ కదలికలపై డ్రాగన్ నిఘా పెరుగుతుంది. సబ్‌మెరైన్ పెట్రోలింగ్ మార్గాలను ఈజీగా ట్రాక్ చేయొచ్చు.

దీన్ని భారత్ ఎలా ఎదుర్కొంటోంది?

క్వాడ్ కూటమి, మలబార్ నేవల్ ఎక్సర్‌సైజ్‌లు, ఆస్ట్రేలియాతో ఖనిజ ఒప్పందాలు, అండమాన్ నికోబార్ కమాండ్ బలోపేతం.. ఇలా మల్టీ-లెవల్ స్ట్రాటజీతో భారత్ కౌంటర్ ఇస్తోంది.

తెలుగు రాష్ట్రాల ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఈ ముప్పు ప్రభావం ఎలా ఉంటుంది?

విశాఖపట్నం, కాకినాడ, కృష్ణపట్నం పోర్టుల ద్వారా ఫార్మా, సీఫుడ్, ఐటీ హార్డ్‌వేర్ ఎగుమతులు జరుగుతాయి. బంగాళాఖాతంలో అస్థిరత ఏర్పడితే షిప్పింగ్ ఇన్సూరెన్స్ ఖర్చులు పెరిగి వాణిజ్యం దెబ్బతింటుంది.