కర్ణాటక సీఎం డీకే శివకుమార్ గోదావరి-కావేరి నదుల అనుసంధానానికి సూత్రప్రాయ అంగీకారం తెలపగా.. కేంద్ర మంత్రి కుమారస్వామి తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. పైకి ఇదంతా కర్ణాటక అంతర్గత రాజకీయ పోరాటంగానే కనిపిస్తున్నా.. దీనివల్ల అసలు ముప్పు ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రైతుల గోదావరి నీటి వాటాకే!

గోదావరి నదిలో 'మిగులు జలాలు' అనే మాట వినపడగానే ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రైతుల గుండెల్లో రైళ్లు పరిగెడుతాయి. ఎందుకంటే ఆ మిగులు ఎవరిదో నిర్ణయించే అధికారం ఎప్పుడూ దిల్లీ చేతుల్లోనే ఉంటుంది.. దక్కన్ పొలాల దాహం మాత్రం అలాగే మిగిలిపోతుంది. తాజాగా కర్ణాటక సీఎం డీకే శివకుమార్ గోదావరి-కావేరి నదుల అనుసంధాన ప్రాజెక్టుకు సూత్రప్రాయ అంగీకారం తెలిపారు. ఆయన ఓకే చెప్పారో లేదో.. కేంద్ర భారీ పరిశ్రమల శాఖ మంత్రి హెచ్‌డీ కుమారస్వామి తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. డెక్కన్ హెరాల్డ్ కథనం ప్రకారం.. సీఎం ఇచ్చిన ఈ 'కన్సెంట్' చట్టబద్ధతను, రాష్ట్ర ప్రయోజనాలను కుమారస్వామి ప్రశ్నించారు.

పైకి చూస్తే ఇదంతా కర్ణాటక అంతర్గత రాజకీయ పోరాటంలాగే కనిపిస్తోంది. కానీ లోతుగా విశ్లేషిస్తే.. సీఎం డీకే ఇచ్చిన ఈ ఒక్క 'కన్సెంట్' వల్ల గోదావరి బేసిన్‌పై ఆధారపడిన ఏపీ, తెలంగాణ రైతుల భవిష్యత్తు తీవ్ర ప్రమాదంలో పడే అవకాశం ఉంది.

శివకుమార్ మాస్టర్ ప్లాన్.. ఉత్తర కర్ణాటక ఓట్ల లెక్క

కర్ణాటకలోని ఉత్తర భాగంలో ఉన్న రాయచూరు, కలబురగి, యాద్గిర్, బీదర్ జిల్లాలు దశాబ్దాలుగా నీటి కొరతతో అల్లాడుతున్నాయి. కృష్ణా, భీమా నదులపై ఆధారపడిన ఈ ప్రాంతానికి అదనపు జలాలు తెచ్చిపెడతానని చెప్పడం ఎన్నికల రాజకీయాల్లో ఒక బ్రహ్మాస్త్రం లాంటిది. 2028 ఎన్నికలను దృష్టిలో పెట్టుకునే డీకే శివకుమార్ ఈ ఎత్తుగడ వేశారని, ఈ ఒక్క నిర్ణయంతో ఉత్తర కర్ణాటక ఓట్లను కన్సాలిడేట్ చేసుకోవాలనేది ఆయన వ్యూహంగా స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. కేంద్ర ప్రభుత్వ నదుల అనుసంధాన ప్రాజెక్టు కింద గోదావరి మిగులు జలాలను కృష్ణా బేసిన్ మీదుగా కావేరి వరకు తీసుకెళ్లాలనే ప్రతిపాదన ఏళ్ల తరబడి కాగితాలకే పరిమితమైంది. దాన్ని శివకుమార్ ఇప్పుడు వ్యూహాత్మకంగా బయటకు తీశారు.

కుమారస్వామి ఫైర్.. కావేరి రాజకీయం వేరే కథ

కుమారస్వామి అభ్యంతరం వెనుక కేవలం సాంకేతిక కారణాలే కాదు.. ఓల్డ్ మైసూరు ప్రాంత రాజకీయాలు కూడా ఉన్నాయి. జేడీఎస్ ఓటు బ్యాంకు పునాది అంతా ఓల్డ్ మైసూరు ప్రాంతమైన మండ్య, మైసూరు, హాసన్, తుమకూరు జిల్లాల్లోనే ఉంది. ఈ ప్రాంతానికి కావేరి నది ప్రాణనాడి లాంటిది. గోదావరి జలాలను కావేరి బేసిన్‌కు తరలిస్తే, కావేరి జలాల పంపిణీ ఫార్ములా మారిపోయే ప్రమాదం ఉందని కుమారస్వామి ఆందోళన చెందుతున్నారు. కావేరి జలాల్లో ఎక్కువ వాటా కావాలని తమిళనాడు ఇప్పటికే సుప్రీంకోర్టు వరకు వెళ్లి పోరాడింది. ఇప్పుడు కొత్తగా నీళ్లు వస్తే ఆ డిమాండ్ మళ్లీ రాజుకుంటుంది. ఒక రైతు నేతగా, ఓల్డ్ మైసూరు ప్రాంత నాయకుడిగా తన రాజకీయ ఉనికిని కాపాడుకునేందుకే కుమారస్వామి ఈ యుద్ధం చేస్తున్నారు.

పొలిటికల్ పల్స్.. తెరవెనుక ఏం జరుగుతోంది?

కర్ణాటక రాజకీయ వర్గాల్లో జరుగుతున్న చర్చ ఏంటంటే.. శివకుమార్ అంగీకారం తెలపడం కేవలం రాష్ట్ర స్థాయి నిర్ణయం మాత్రమే కాదు, కేంద్రంలోని బీజేపీ-జేడీఎస్ కూటమిని ఇరకాటంలో పెట్టే రాజకీయ ఎత్తుగడ కూడా. కేంద్ర ప్రభుత్వమే ప్రతిపాదించిన ప్రాజెక్టుకు రాష్ట్ర కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం 'ఓకే' చెబితే, ఇక కేంద్రం ఆ ప్రాజెక్టును వెనక్కి తీసుకోలేదు. అలాగని ముందుకు వెళ్తే ఓల్డ్ మైసూరు ప్రాంతంలో కుమారస్వామికి తీవ్ర ఇబ్బందులు తప్పవు. జేడీఎస్-బీజేపీ కూటమి మధ్య చీలిక తీసుకురావడానికే శివకుమార్ ఈ నిర్ణయాన్ని ఒక పొలిటికల్ వెపన్‌లా వాడుతున్నారని రాజకీయ వర్గాల్లో గుసగుసలు వినిపిస్తున్నాయి.

అసలు ముప్పు ఎవరికి? ఏపీ, తెలంగాణలకు ప్రమాద ఘంటికలు!

ఇక్కడే తెలుగు పాఠకులకు అసలు విషయం చెప్పాలి. గోదావరి బేసిన్‌లో 'మిగులు జలాలు' అనే మాటే అత్యంత వివాదాస్పదం. తెలంగాణలోని కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు, ఏపీలోని పోలవరం ప్రాజెక్టు.. రెండూ గోదావరి జలాలపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి. కేంద్ర జల సంఘం (CWC) అంచనాల ప్రకారం గోదావరిలో మిగులు జలాలు ఉన్నాయని చెబుతున్నప్పటికీ, ఆ 'మిగులు' లెక్కింపు పద్ధతిలోనే తెలుగు రాష్ట్రాలకు అన్యాయం జరుగుతోందనే ఆందోళన ఏళ్లుగా వ్యక్తమవుతోంది. పోలవరం పూర్తయితే గోదావరి డెల్టా రైతులకు, అటు కాళేశ్వరం ద్వారా తెలంగాణ నల్లరేగడి భూములకు ఈ నీళ్లు ఎంతో అవసరం. ఈ లోపే నీళ్లను కర్ణాటకకు తరలిస్తే.. 'మిగులు' అనే పదానికి అర్థమే మారిపోతుంది.

అంతర్-రాష్ట్ర నదీ జలాల చట్టం ప్రకారం, ఏ బేసిన్ నుంచైనా నీళ్లు మళ్లించాలంటే సంబంధిత రాష్ట్రాల అంగీకారం తప్పనిసరి. కానీ చరిత్ర చెబుతున్న వాస్తవాలు వేరు. కేంద్ర ప్రభుత్వం ట్రిబ్యునళ్ల ద్వారా, ప్రత్యేక చట్టాల ద్వారా రాష్ట్రాల అభ్యంతరాలను పక్కనబెట్టగలదు. ఇందుకు కృష్ణా జలాల పంపిణీ చరిత్రే ప్రత్యక్ష సాక్ష్యం.

ఏపీ, తెలంగాణ ఏం చేయాలి?

ఈ తాజా పరిణామం తెలుగు రాష్ట్రాల రాజకీయ నాయకులకు ఒక అలారం బెల్ లాంటిది. ఏపీ సీఎం చంద్రబాబు నాయుడు, తెలంగాణ సీఎం రేవంత్ రెడ్డి ఇద్దరూ వేర్వేరు కూటముల్లో ఉన్నప్పటికీ.. గోదావరి జలాల విషయంలో ఒకే గొంతుకతో మాట్లాడాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది. ఇక్కడ మరో పొలిటికల్ ట్విస్ట్ ఏంటంటే.. చంద్రబాబు ఎన్‌డీఏలో ఉన్నారు, అటు కుమారస్వామి కూడా ఎన్‌డీఏలోనే ఉన్నారు. కాబట్టి కుమారస్వామి వ్యక్తం చేస్తున్న అభ్యంతరం ఏపీకి ఒకరకంగా రక్షణ కవచం లాంటిదే. అయితే, ఆ కవచం ఎంతకాలం నిలుస్తుందనేది భవిష్యత్తు రాజకీయ సమీకరణాలపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది.

భవిష్యత్తు సమీకరణాలపై పక్కా పొలిటికల్ అనాలసిస్ ఏంటంటే.. శివకుమార్ ఈ అంగీకారాన్ని ఎన్నికల ముందు కేవలం ఒక రాజకీయ ప్రకటనగా వాడుకునే అవకాశమే ఎక్కువ. కేంద్రం కూడా ఈ ప్రాజెక్టును వెంటనే పట్టాలెక్కించే పరిస్థితి లేదు. కానీ, కర్ణాటక ఇచ్చిన కన్సెంట్ మాత్రం రికార్డుల్లో నమోదైపోయింది. రాబోయే నెలల్లో కేంద్ర జలశక్తి మంత్రిత్వ శాఖ ఈ ప్రతిపాదనపై ఇంటర్-స్టేట్ కమిటీని ఏర్పాటు చేస్తే, అప్పుడు ఏపీ, తెలంగాణ తమ అభ్యంతరాలను అధికారికంగా నమోదు చేయాల్సిందే. ఆ దశలో ఈ రెండు రాష్ట్రాలు కలిసికట్టుగా అడుగులు వేయకపోతే, గోదావరి 'మిగులు' కాస్తా కర్ణాటక చేతుల్లో మాయమైపోవడం ఖాయం.

కర్ణాటకలో డీకే వర్సెస్ కుమారస్వామి యుద్ధం కేవలం ఆ రాష్ట్ర రాజకీయాలకే పరిమితం కాదు. గోదావరి నీళ్లు దక్కన్ పీఠభూమి రాజకీయ ముఖచిత్రాన్నే మార్చేయగల సెన్సిటివ్ ఇష్యూ. దీనిపై తెలుగు రాష్ట్రాల నేతలు ఇప్పుడు మౌనంగా ఉంటే.. రేపు ఆ మౌనమే మన రైతులకు శాపంగా మారుతుంది.

Key Takeaways

• గోదావరి-కావేరి అనుసంధానానికి కర్ణాటక సీఎం శివకుమార్ సూత్రప్రాయ అంగీకారం తెలిపారు. ఉత్తర కర్ణాటక ఓట్ల కోసం 2028 ఎన్నికలను దృష్టిలో పెట్టుకునే ఆయన ఈ ఎత్తుగడ వేసినట్లు స్పష్టమవుతోంది.
• దీనిపై కుమారస్వామి అభ్యంతరం వ్యక్తం చేయడం వెనుక సాంకేతిక కారణాలు మాత్రమే లేవు. ఓల్డ్ మైసూరు ప్రాంతంలో కావేరి వాటాను, జేడీఎస్ రాజకీయ పునాదిని కాపాడుకునేందుకే ఆయన ఈ పోరాటం చేస్తున్నారు.
• గోదావరి 'మిగులు జలాల' తరలింపు జరిగితే ఏపీలోని పోలవరం, తెలంగాణలోని కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టులకు ప్రత్యక్షంగా ముప్పు వాటిల్లుతుంది.
• ఏపీ, తెలంగాణ రాష్ట్రాలు సంయుక్తంగా అభ్యంతరం నమోదు చేయకపోతే, కేంద్రం ట్రిబ్యునల్ లేదా చట్టపరమైన మార్గాల ద్వారా నీటిని మళ్లించే అవకాశం ఉంది.

Frequently Asked Questions

గోదావరి-కావేరి నదుల అనుసంధానం అంటే ఏమిటి?

కేంద్ర ప్రభుత్వ నదుల అనుసంధాన ప్రాజెక్టు కింద గోదావరిలోని 'మిగులు జలాలను' కృష్ణా బేసిన్ మీదుగా కావేరి బేసిన్‌కు తరలించాలనేది ఈ ప్రతిపాదన. నీటి కొరత ఉన్న ప్రాంతాలకు సాగు, తాగునీరు అందించడమే దీని ప్రధాన లక్ష్యం.

ఈ ప్రాజెక్టుతో ఏపీ, తెలంగాణకు జరిగే నష్టం ఏంటి?

గోదావరి జలాలపైనే ఏపీలోని పోలవరం, తెలంగాణలోని కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టులు ఆధారపడి ఉన్నాయి. ఒకవేళ 'మిగులు జలాలను' కర్ణాటకకు తరలిస్తే, ఈ ప్రాజెక్టులకు అవసరమైన నీటి లభ్యత తగ్గిపోయే ప్రమాదం ఉంది.

కుమారస్వామి ఎందుకు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తున్నారు?

కుమారస్వామి రాజకీయ పునాది ఓల్డ్ మైసూరు ప్రాంతంలోనే ఉంది. ఈ ప్రాంతం పూర్తిగా కావేరి నదిపైనే ఆధారపడి ఉంది. గోదావరి నీళ్లు కావేరి బేసిన్‌కు వస్తే, తమిళనాడు మరింత వాటా డిమాండ్ చేసే ప్రమాదం ఉందని, దానివల్ల ఓల్డ్ మైసూరు రైతులకు తీవ్ర నష్టం జరుగుతుందని ఆయన ఆందోళన చెందుతున్నారు.