టిబెట్‌లో చైనా అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా నిర్మిస్తున్న బ్రహ్మపుత్ర మెగా డ్యామ్ కింద యాక్టివ్ ఫాల్ట్ లైన్ (క్రియాశీల భూకంపాల జోన్) ఉన్నట్లు చైనా శాస్త్రవేత్తలే హెచ్చరించారు. ఇండియా టుడే నివేదిక ప్రకారం, ఇక్కడ భారీ భూకంపం వస్తే కోట్ల టన్నుల నీరు ఒక్కసారిగా కిందకు దూసుకొచ్చి భారత ఈశాన్య రాష్ట్రాలను ముంచెత్తే 'వాటర్ బాంబ్' ముప్పు పొంచి ఉంది.

టిబెట్‌లో చైనా అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకంగా నిర్మిస్తున్న బ్రహ్మపుత్ర మెగా డ్యామ్ చుట్టూ ఇప్పుడు అంతుచిక్కని ఆందోళన అలముకుంటోంది. ఇది శత్రు దేశాల ఆరోపణ కాదు, స్వయంగా చైనా భూగర్భ శాస్త్రవేత్తలు వ్యక్తపరుస్తున్న భయం. 'ఇండియా టుడే' తాజా నివేదిక ప్రకారం, చైనా కడుతున్న ఈ భారీ ప్రాజెక్టు సరిగ్గా ఒక 'యాక్టివ్ ఫాల్ట్ లైన్' (క్రియాశీల భూకంప జోన్) పైన ఉంది. హిమాలయాల భౌగోళిక సున్నితత్వాన్ని పక్కనపెట్టి, కేవలం భౌగోళిక రాజకీయ ఆధిపత్యం కోసం బీజింగ్ తీసుకుంటున్న ఈ నిర్ణయం ఇప్పుడు ఆసియాలో అతిపెద్ద పర్యావరణ, వ్యూహాత్మక సంక్షోభానికి బీజం వేస్తోంది.

యార్లుంగ్ త్సాంగ్పో (భారత్‌లో బ్రహ్మపుత్ర) నదిపై బీజింగ్ దాదాపు 60 గిగావాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యంతో ఈ డ్యామ్‌ను ప్లాన్ చేసింది. ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్దదైన వారి సొంత 'త్రీ గోర్జెస్ డ్యామ్' కంటే మూడు రెట్లు పెద్దది. హిమాలయ పర్వత శ్రేణులు ఇండియన్, యురేషియన్ టెక్టానిక్ ప్లేట్ల కలయికతో ఏర్పడినవి కాబట్టి ఇక్కడ భూమి పొరల్లో ఒత్తిడి ఎప్పుడూ అత్యున్నత స్థాయిలో ఉంటుంది. ఇంతటి సున్నితమైన ప్రాంతంలో కోట్ల టన్నుల బరువుతో కాంక్రీట్ నిర్మాణాలు చేయడం, నీటిని నిల్వ చేయడం 'రిజర్వాయర్ ఇండ్యూస్డ్ సీస్మిసిటీ' (RIS) అనబడే కృత్రిమ భూకంపాలకు దారితీస్తుందని శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఒకవేళ ఇక్కడ భారీ భూకంపం సంభవిస్తే, ఈ మెగా డ్యామ్ పగిలిపోయి ప్రళయం సృష్టించడం ఖాయం.

ఇదే జరిగితే, బ్రహ్మపుత్ర దిగువన ఉన్న భారత ఈశాన్య రాష్ట్రాలు — ముఖ్యంగా అరుణాచల్ ప్రదేశ్, అస్సాం — ఊహించని జలప్రళయాన్ని ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది. దీనిని రక్షణ నిపుణులు 'వాటర్ బాంబ్' (జల బాంబు) ముప్పుగా అభివర్ణిస్తున్నారు. సరిహద్దుల్లో సైనిక బలగాలతో నేరుగా తలపడే బదులు, నదీ జలాలను ఒక వ్యూహాత్మక ఆయుధంగా మలచుకోవాలనేది చైనా ప్లాన్ అని ఎప్పటినుంచో అనుమానాలు ఉన్నాయి. ప్రకృతి విపత్తు పేరుతో భారత్‌పైకి వరదను వదిలి, ఆర్థికంగా, మానవీయంగా కోలుకోలేని దెబ్బ కొట్టాలనేది డ్రాగన్ రహస్య ఎత్తుగడ కావొచ్చని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

పొలిటికల్ పల్స్: ఢిల్లీ కౌంటర్ వ్యూహం

న్యూఢిల్లీ రక్షణ, దౌత్య వర్గాల్లో ఈ అంశంపై తీవ్ర చర్చ జరుగుతోంది. చైనా ఎత్తుగడలను పసిగట్టిన భారత ప్రభుత్వం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో 'అప్పర్ సియాంగ్' వంటి భారీ బఫర్ డ్యామ్‌ల నిర్మాణాన్ని వేగవంతం చేస్తోంది. చైనా వైపు నుంచి హఠాత్తుగా వచ్చే వరద ప్రవాహాన్ని తట్టుకుని, ఈశాన్య రాష్ట్రాలను రక్షించుకోవడానికి ఈ రిజర్వాయర్లు షాక్ అబ్జార్బర్స్‌లా పనిచేస్తాయని రక్షణ వర్గాల సమాచారం. అయితే, కేవలం డిఫెన్స్ ఆడటం మాత్రమే సరిపోదని, అంతర్జాతీయ వేదికలపై చైనా జల చౌర్యాన్ని ఎండగట్టాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

ఇండియా హెరాల్డ్ విశ్లేషణ: డ్రాగన్ ఆత్మహత్యా సదృశ్యమేనా?

పైకి కనిపిస్తున్న ఈ జల రాజకీయాల వెనుక ఉన్న భవిష్యత్తు పరిణామాలను ఇండియా హెరాల్డ్ ముందుగానే డీకోడ్ చేస్తోంది. చైనా కేవలం భారత్‌ను భయపెట్టడానికే ఈ 'వాటర్ బాంబ్' వ్యూహాన్ని అమలు చేస్తోందని అనుకుంటే అది నాణేనికి ఒకవైపు మాత్రమే. ప్రకృతికి సరిహద్దులు, రాజకీయాలు తెలియవు. ఆ యాక్టివ్ ఫాల్ట్ లైన్ వద్ద నిజంగానే భారీ భూకంపం వస్తే, భారత్‌కు జరిగే నష్టం కన్నా బీజింగ్ కోల్పోయేదే ఎక్కువ. బిలియన్ డాలర్ల పెట్టుబడితో పాటు, గ్లోబల్ ఇంజనీరింగ్ సూపర్ పవర్‌గా చైనా నిర్మించుకున్న ప్రతిష్ట పేకమేడలా కూలిపోతుంది. భారత్‌పై ఒత్తిడి పెంచే క్రమంలో, డ్రాగన్ స్వయంగా తన మెడకు ఉరితాడు బిగించుకుంటున్నట్లే.

బ్రహ్మపుత్ర జలాలపై చైనా ఆడుతున్న ఈ ప్రమాదకరమైన ఆట కేవలం రెండు దేశాల సరిహద్దు వివాదం కాదు, ఇది దక్షిణాసియా ఉనికికే ముప్పు. ప్రకృతిని శాసించాలనుకునే చైనా అహంకారం చివరికి ఆ దేశానికే బూమరాంగ్ అవుతుందా, లేక ఈ వ్యూహాత్మక జల బాంబుతో భారత్‌ను శాశ్వత టెన్షన్‌లో ఉంచుతుందా అనేది కాలమే తేల్చాలి. అయితే, ఈ ముప్పును ఎదుర్కోవడానికి భారత్ ఇప్పుడు కేవలం దౌత్యానికే పరిమితం కాకుండా, గ్రౌండ్ లెవెల్‌లో కఠినమైన యాక్షన్ ప్లాన్ సిద్ధం చేసుకోవాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది.

ఉటంకించిన వర్గాలకు ఆపాదించబడిన ఆరోపణలు కోర్టు ద్వారా నిరూపించబడే వరకు ఆరోపణలుగానే పరిగణించబడతాయి; వివాదాస్పద అంశాలపై ఇరు పక్షాల వాదనలను నివేదించడం మా విధానం.

ఇండియా హెరాల్డ్ సంపాదకీయ ప్రమాణాల కింద AI సహాయంతో నివేదించి రాయబడింది; ప్రచురణను మానవ సంపాదకుడు పర్యవేక్షిస్తారు.

Key Takeaways

• చైనా నిర్మిస్తున్న బ్రహ్మపుత్ర మెగా డ్యామ్ భూకంపాల జోన్‌లో ఉందని ఆ దేశ శాస్త్రవేత్తలే నిర్ధారించారు.
• ఈ డ్యామ్ పగిలితే అరుణాచల్ ప్రదేశ్, అస్సాం రాష్ట్రాలకు 'వాటర్ బాంబ్' ముప్పు వాటిల్లుతుంది.
• ముప్పును ఎదుర్కొనేందుకు భారత్ అరుణాచల్‌లో బఫర్ డ్యామ్‌ల నిర్మాణాన్ని చేపడుతోంది.
• ప్రకృతి విపత్తును ఒక వ్యూహాత్మక ఆయుధంగా మలచుకోవాలని చైనా భావిస్తోందన్నది రక్షణ నిపుణుల అంచనా.

Frequently Asked Questions

బ్రహ్మపుత్ర మెగా డ్యామ్ వల్ల భారత్‌కు వచ్చిన ముప్పు ఏమిటి?

డ్యామ్ ఉన్న ప్రాంతంలో భూకంపం వస్తే, కోట్ల టన్నుల నీరు కిందకు దూసుకొచ్చి భారత ఈశాన్య రాష్ట్రాలను (ముఖ్యంగా అరుణాచల్, అస్సాం) ముంచెత్తుతుంది. దీన్నే వాటర్ బాంబ్ ముప్పు అంటున్నారు.

దీనిపై భారత్ ఎలా స్పందిస్తోంది?

ఈ ఫ్లాష్ ఫ్లడ్స్‌ను తట్టుకునేందుకు భారత్ అరుణాచల్ ప్రదేశ్‌లో అప్పర్ సియాంగ్ వంటి బఫర్ రిజర్వాయర్లను నిర్మిస్తోంది.