మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం లడ్కీ బహిన్ పథకంలో ఆదాయ పరిమితి, ఆధార్-రేషన్ క్రాస్ వెరిఫికేషన్, ఇన్‌కమ్ టాక్స్ ఫిల్టర్ల ద్వారా 92 లక్షల మంది అనర్హులను తొలగించింది. CAG ₹3,541 కోట్ల అధిక ఖర్చును ఎత్తిచూపిన నేపథ్యంలో ఈ పరిశీలన జరిగింది. ఏపీ, తెలంగాణ సంక్షేమ పథకాలకూ ఇలాంటి ఫిల్టరింగ్ అనివార్యమని సంకేతాలు వస్తున్నాయి.

ఒక్క ఆడిట్ రిపోర్ట్ — 92 లక్షల మంది మహిళల ఖాతాల్లోకి నెలనెలా వచ్చే ₹1,500 ఆగిపోయింది. మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం తన ప్రతిష్ఠాత్మక 'మజీ లడ్కీ బహిన్' పథకంలో భారీ ఫిల్టరింగ్ చేపట్టింది. News18 నివేదిక ప్రకారం, సుమారు 2.5 కోట్ల మంది నమోదైన మహిళల్లో 92 లక్షల మందిని అనర్హులుగా గుర్తించి తొలగించారు. దేశంలో ఒక సంక్షేమ పథకాన్ని ఇంత భారీ స్థాయిలో 'ప్రక్షాళన' చేయడం ఇదే మొదటిసారి కావడం గమనార్హం.

ఈ తొలగింపు వెనుక CAG (కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్) ఆడిట్ నివేదిక ఉంది. News18 ప్రకారం, CAG ఈ పథకంలో ₹3,541 కోట్ల అధిక ఖర్చును గుర్తించి, తీవ్ర లోపాలను ఎత్తిచూపింది. అర్హత లేని మహిళలకు కూడా నిధులు బదిలీ అవుతున్నాయని, వెరిఫికేషన్ మెకానిజంలో భారీ లొసుగులున్నాయని ఆ నివేదిక స్పష్టంగా పేర్కొంది.

ఫిల్టరింగ్ మెకానిజం ఎలా పనిచేసింది?

మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం బహుళ-స్థాయి స్క్రీనింగ్ విధానాన్ని అమలు చేసింది. మొదటి ఫిల్టర్: కుటుంబ వార్షికాదాయం ₹2.5 లక్షలు దాటిన వారిని తొలగించడం. రెండవ ఫిల్టర్: ఆధార్-రేషన్ కార్డ్ క్రాస్ వెరిఫికేషన్ — డూప్లికేట్ ఎంట్రీలను, ఒకే వ్యక్తి బహుళ ఖాతాలను గుర్తించడం. మూడవ ఫిల్టర్: ఇన్‌కమ్ టాక్స్ డేటాబేస్‌తో మ్యాచింగ్ — ట్యాక్స్ రిటర్న్‌లు ఫైల్ చేసిన వారిని వేరు చేయడం. ఈ మూడు ఫిల్టర్ల కలయికలో 92 లక్షల మంది అనర్హులుగా బయటపడ్డారని News18 నివేదించింది.

ఇది కేవలం ఖర్చు తగ్గించుకోవడం కాదు — ఎన్నికల ముందు ఓటర్లను ఆకర్షించడానికి వేసిన వల లోని చేపలను ఎన్నికల తర్వాత లెక్కపెట్టడం. 2024 మహారాష్ట్ర అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో మహాయుతి కూటమి ఈ పథకాన్ని ప్రధాన ఎన్నికల వాగ్దానంగా ప్రచారం చేసి భారీ విజయం సాధించింది. ఇప్పుడు అధికారంలో స్థిరపడ్డాక 'సరైన లబ్ధిదారులకే' అని ఫిల్టర్ వేయడం — ఇది రాజకీయ అవసరం తీరాక ఆర్థిక వాస్తవాన్ని ఎదుర్కోవడం.

₹3,541 కోట్ల అధిక ఖర్చు — CAG చెప్పింది ఏమిటి?

CAG నివేదిక ప్రకారం, లడ్కీ బహిన్ పథకంలో ₹3,541 కోట్ల అదనపు ఖర్చు జరిగింది. అంటే బడ్జెట్‌లో కేటాయించిన దానికంటే వేల కోట్లు ఎక్కువ ఖర్చయింది. అనర్హులకు నిధులు వెళ్లడం, సరైన వెరిఫికేషన్ లేకపోవడం, డూప్లికేట్ ఖాతాలు — ఇవన్నీ ఈ అధిక ఖర్చుకు కారణాలుగా CAG గుర్తించినట్లు News18 పేర్కొంది. ఇది కేవలం అక్రమాల సమస్య కాదు — వ్యవస్థాగత వైఫల్యం. ఎన్నికల వేడిలో త్వరత్వరగా నమోదు చేయడం, వెరిఫికేషన్‌ను వాయిదా వేయడం, ఫలితాలు చూపించాలనే రాజకీయ ఒత్తిడి — ఇవన్నీ కలిసి ₹3,541 కోట్ల 'అదనపు భారం' సృష్టించాయి.

పొలిటికల్ పల్స్

మహారాష్ట్రలో జరిగిన ఈ ఫిల్టరింగ్ చూస్తే రాజకీయ వర్గాల్లో ఒక ప్రశ్న తీవ్రంగా చర్చకు వస్తోంది — తెలుగు రాష్ట్రాల్లో కూడా ఇదే జరగబోతోందా? ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో చంద్రబాబు నాయుడు ప్రభుత్వం ప్రకటించిన 'సూపర్ సిక్స్' పథకాలు, తెలంగాణలో రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న 'మహాలక్ష్మి' పథకం — రెండూ లక్షల మంది మహిళలకు నేరుగా నగదు బదిలీ చేసే స్కీమ్‌లు. నిధుల కొరత పెరుగుతున్న వేళ, ఈ పథకాలకు కూడా మహారాష్ట్ర తరహా ఫిల్టరింగ్ అనివార్యమా అనే అనుమానం రాజకీయ వర్గాల్లో బలపడుతోంది.

ఇక్కడో అసలు లెక్క చూడండి: ఏపీలో సూపర్ సిక్స్ కింద మొత్తం లబ్ధిదారుల సంఖ్య కోట్లలో ఉంటుందని అంచనా. తెలంగాణ మహాలక్ష్మి కూడా కోటి కుటుంబాలకు పైగా లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. రెండు రాష్ట్రాల రెవెన్యూ పరిస్థితి ఇప్పటికే ఒత్తిడిలో ఉంది. మహారాష్ట్రలో CAG ₹3,541 కోట్ల అధిక ఖర్చు ఎత్తిచూపినట్లే, తెలుగు రాష్ట్రాల్లో కూడా ఆడిట్ జరిగితే ఇలాంటి లోపాలు బయటపడే అవకాశం లేదా? రాజకీయ వర్గాల్లో ఈ చర్చ నిశ్శబ్దంగా కానీ తీవ్రంగా జరుగుతోంది.

భవిష్యత్తు సమీకరణాలపై ఇండియా హెరాల్డ్ అందిస్తున్న పక్కా పొలిటికల్ రీడ్ ఇది — మహారాష్ట్ర ఫిల్టరింగ్ మోడల్ ఒక జాతీయ టెంప్లేట్‌గా మారే అవకాశం ఎక్కువ. కారణం సింపుల్: ఏ రాష్ట్ర ఖజానా అయినా ఎన్నికల సమయంలో చేసిన వాగ్దానాల భారాన్ని శాశ్వతంగా మోయలేదు. ఎన్నికలకు ముందు 'అందరికీ' అని చెప్పి, తర్వాత 'అర్హులకే' అని ఫిల్టర్ వేయడం — ఇది రాజకీయ ఆచరణలో కొత్త ప్యాటర్న్‌గా స్థిరపడుతోంది. ఏపీలో బాబు, తెలంగాణలో రేవంత్ — ఇద్దరికీ ఈ ఒత్తిడి నుంచి తప్పించుకోవడం కష్టమే.

ఎన్నికల వాగ్దానం vs ఆర్థిక వాస్తవం

అసలు సమస్య ఎక్కడుందంటే — ఎన్నికల ముందు సంక్షేమ పథకాలు 'ఓట్ల మెషీన్‌లుగా' మారుతున్నాయి. వీలైనంత ఎక్కువ మందిని నమోదు చేసి, వీలైనంత తక్కువ వెరిఫికేషన్‌తో డబ్బు పంపిణీ చేసి, ఓట్లు రాబట్టుకోవడం — ఇదే ఫార్ములా. కానీ ఎన్నికలు గెలిచాక ఖజానాలో డబ్బు తగ్గినప్పుడు, CAG లాంటి సంస్థలు ప్రశ్నించినప్పుడు, మీడియా ఒత్తిడి పెరిగినప్పుడు — ఫిల్టరింగ్ తప్పదు. మహారాష్ట్రలో 92 లక్షల మంది తొలగింపు ఈ చక్రంలో తాజా ఉదాహరణ మాత్రమే.

ఇప్పుడు ప్రశ్న ఏమిటంటే — ఈ ఫిల్టరింగ్ వల్ల నిజంగా అర్హులైన, నిరుపేద మహిళలు కూడా మిస్ అవుతున్నారా? అధికార యంత్రాంగం వేసే ఫిల్టర్లు సాంకేతికంగా పర్ఫెక్ట్ కావు — ఆధార్ లింక్ తప్పు ఉన్నా, రేషన్ కార్డ్‌లో పేరు మారి ఉన్నా, బ్యాంక్ ఖాతా డీటెయిల్స్ అప్‌డేట్ కాకపోయినా — అసలు అర్హులు కూడా జాబితా నుంచి తొలగించబడే ప్రమాదం ఉంది. ఈ 'కోలేటరల్ డ్యామేజ్' గురించి ఎవరూ మాట్లాడటం లేదు.

తెలుగు రాష్ట్రాలకు పాఠం ఏమిటి?

మహారాష్ట్ర అనుభవం నుంచి తెలుగు రాష్ట్రాలు నేర్చుకోవాల్సిన పాఠం స్పష్టం: పథకం ప్రారంభించేటప్పుడే కఠినమైన వెరిఫికేషన్ పెట్టకపోతే, తర్వాత ఫిల్టరింగ్ చేసినప్పుడు రాజకీయ మూల్యం చెల్లించాల్సి వస్తుంది. ఇప్పుడు మహారాష్ట్రలో 92 లక్షల మంది మహిళలు 'మాకు ఇచ్చి, ఇప్పుడు తీసేసుకున్నారు' అని ఆగ్రహంగా ఉన్నారు — ఇది వచ్చే ఎన్నికల్లో మహాయుతికి ఎదురుదెబ్బ కావచ్చు.

అదే తెలుగు రాష్ట్రాల్లో — ఏపీలో 2029 ఎన్నికలకు ముందు, తెలంగాణలో అంతకు ముందే — ఇలాంటి ఫిల్టరింగ్ జరిగితే? బాబు, రేవంత్ ఇద్దరూ ఇప్పుడు హాయిగా పంపిణీ చేస్తున్నారు. కానీ రెవెన్యూ లోటు పెరిగి, కేంద్ర ఆర్థిక సంఘం ఒత్తిడి వచ్చి, ఆడిట్ రిపోర్ట్‌లు బయటపడినప్పుడు — మహారాష్ట్ర మోడల్ తప్పదు. ఆ రోజు వచ్చినప్పుడు, కోటాను కోట్ల మంది మహిళలకు 'మీరు అనర్హులు' అని చెప్పే బాధ్యత ఎవరు తీసుకుంటారు?

92 లక్షల మంది అంటే చిన్న సంఖ్య కాదు — మహారాష్ట్ర జనాభాలో దాదాపు ప్రతి నాలుగో కుటుంబంలో ఒక మహిళ ఈ తొలగింపుకు గురైంది. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అదే స్థాయిలో ఫిల్టరింగ్ జరిగితే, లక్షల కుటుంబాల్లో ఆగ్రహం, రాజకీయ భూకంపం తప్పదు. మహారాష్ట్ర ఇప్పుడు చూపిస్తున్నది ఒక పథకం యొక్క వైఫల్యం కాదు — ఎన్నికల సంక్షేమ రాజకీయాల యొక్క తప్పనిసరి ముగింపు.

Key Takeaways

• మహారాష్ట్ర లడ్కీ బహిన్ పథకంలో 2.5 కోట్ల మంది నమోదైన లబ్ధిదారుల్లో 92 లక్షల మందిని ఆదాయ, ఆధార్, ఇన్‌కమ్ టాక్స్ ఫిల్టర్ల ద్వారా తొలగించారు
• CAG నివేదిక ₹3,541 కోట్ల అధిక ఖర్చును, వెరిఫికేషన్ లోపాలను గుర్తించింది
• ఎన్నికల ముందు వీలైనంత ఎక్కువ మందిని నమోదు చేసి, తర్వాత ఫిల్టర్ వేయడం జాతీయ స్థాయిలో కొత్త ప్యాటర్న్‌గా మారుతోంది
• ఏపీ సూపర్ సిక్స్, తెలంగాణ మహాలక్ష్మి పథకాలకు కూడా రెవెన్యూ ఒత్తిడి నేపథ్యంలో ఇలాంటి ఫిల్టరింగ్ అనివార్యం కావచ్చు
• ఫిల్టరింగ్‌లో అసలు అర్హులు కూడా తొలగించబడే 'కోలేటరల్ డ్యామేజ్' ప్రమాదం ఉంది

Frequently Asked Questions

మహారాష్ట్ర లడ్కీ బహిన్ పథకం నుంచి ఎంత మందిని తొలగించారు?

సుమారు 2.5 కోట్ల మంది నమోదైన లబ్ధిదారుల్లో 92 లక్షల మంది మహిళలను అనర్హులుగా గుర్తించి తొలగించారని News18 నివేదించింది.

తొలగింపుకు కారణం ఏమిటి?

ఆదాయ పరిమితి (₹2.5 లక్షల కుటుంబ వార్షికాదాయం), ఆధార్-రేషన్ కార్డ్ క్రాస్ వెరిఫికేషన్, ఇన్‌కమ్ టాక్స్ డేటా మ్యాచింగ్ — ఈ బహుళ-స్థాయి ఫిల్టర్ల ద్వారా అనర్హులను గుర్తించారు. CAG ₹3,541 కోట్ల అధిక ఖర్చును ఎత్తిచూపడం కూడా ప్రధాన కారణం.

ఏపీ సూపర్ సిక్స్, తెలంగాణ మహాలక్ష్మి పథకాలకు కూడా ఇలాంటి ఫిల్టరింగ్ జరుగుతుందా?

ప్రస్తుతం అధికారికంగా ఇలాంటి ప్రకటన లేదు, కానీ రెండు రాష్ట్రాల్లో రెవెన్యూ ఒత్తిడి పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, మహారాష్ట్ర తరహా ఫిల్టరింగ్ అనివార్యం కావచ్చని రాజకీయ వర్గాల్లో చర్చ జరుగుతోంది.

CAG లడ్కీ బహిన్ పథకంపై ఏమని పేర్కొంది?

CAG ₹3,541 కోట్ల అధిక ఖర్చును, వెరిఫికేషన్ లోపాలను, అనర్హులకు నిధుల బదిలీని 'తీవ్ర లోపాలు' (deficiencies) గా గుర్తించినట్లు News18 నివేదించింది.