జ్వరానికి యాంటీబయాటిక్స్ వాడుతున్నారా? ఈ ‘సొంత వైద్యం’ మీ ప్రాణాలకే ముప్పు!
డాక్టర్ ప్రిస్క్రిప్షన్ లేకుండా యాంటీబయాటిక్స్ వాడటం వల్ల శరీరంలోని బ్యాక్టీరియా ఆ మందులకు అలవాటు పడిపోయి 'యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్'గా మారుతుంది. పదే పదే ఇలా చేయడం వల్ల భవిష్యత్తులో సూపర్బగ్స్ తయారై, చిన్న ఇన్ఫెక్షన్లు కూడా నయం కాని విధంగా తయారవుతాయని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO), ICMR స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
The 5W+H: Who, What, When, Where, Why, How
- Who: భారతదేశంలో డాక్టర్ ప్రిస్క్రిప్షన్ లేకుండా సొంత వైద్యం చేసుకుంటున్న సామాన్య ప్రజలు.
- What: యాంటీబయాటిక్స్ విపరీతంగా వాడటం వల్ల యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్ (AMR) ముప్పు పెరుగుతోంది.
- When: ప్రస్తుత కాలంలో, ముఖ్యంగా వాతావరణ మార్పుల వల్ల వచ్చే సీజనల్ జ్వరాల సమయంలో ఈ సమస్య ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది.
- Where: గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాల్లోని ఫార్మసీలు, మెడికల్ షాపుల్లో ఎలాంటి ప్రిస్క్రిప్షన్ లేకుండా మందుల విక్రయాలు.
- Why: డాక్టర్ ఫీజులు ఆదా చేసుకోవాలనే ఆలోచన, తక్షణ ఉపశమనం కోసం ప్రజలు నేరుగా షాపులకు వెళ్లి మందులు అడుగుతుండటం.
- How: వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్లకు యాంటీబయాటిక్స్ వాడటం వల్ల, శరీరంలోని బ్యాక్టీరియా మ్యుటేట్ చెంది, మందులకు లొంగని 'సూపర్బగ్స్'గా మారుతున్నాయి.
చిన్నపాటి తలనొప్పి, గొంతు నొప్పి లేదా జ్వరం రాగానే డాక్టర్ దగ్గరకు వెళ్లే ఓపిక లేక.. నేరుగా వీధి చివర ఉన్న మెడికల్ షాపుకు వెళ్లి మందులు అడగటం మనలో చాలామందికి అలవాటే. ఫార్మసిస్ట్ ఇచ్చే రెండు మూడు రంగుల మాత్రలు వేసుకోగానే జబ్బు తగ్గిపోయిందని సంబరపడిపోతాం. కానీ, ఇలా డాక్టర్ ప్రిస్క్రిప్షన్ లేకుండా విచ్చలవిడిగా యాంటీబయాటిక్స్ (Antibiotics) వాడటం వల్ల మన శరీరంలో ఒక సైలెంట్ కిల్లర్ పెరుగుతోందని వైద్య నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
ఈ సమస్యనే వైద్య పరిభాషలో 'యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్' (Antimicrobial Resistance - AMR) అంటారు. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) నివేదికల ప్రకారం.. ఇది భవిష్యత్తులో క్యాన్సర్ కంటే ప్రమాదకరంగా మారబోతోంది. విద్యాకివైద్యం (VidhyaKiVaidhyam) విభాగంలో ప్రతి ఒక్కరూ తెలుసుకోవాల్సిన అత్యంత కీలకమైన ఆరోగ్యపరమైన అంశం ఇది.
సూపర్బగ్స్ సృష్టికి కారణం మీరేనా?
సాధారణంగా జలుబు, దగ్గు, ఫ్లూ వంటివి వైరస్ వల్ల వస్తాయి. కానీ, యాంటీబయాటిక్స్ కేవలం బ్యాక్టీరియాతో మాత్రమే పోరాడగలవు. ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ మెడికల్ రీసెర్చ్ (ICMR) తాజా మార్గదర్శకాల ప్రకారం, వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్లకు యాంటీబయాటిక్స్ వాడటం వల్ల ఎలాంటి ప్రయోజనం ఉండదు. పైగా శరీరంలోని రోగనిరోధక శక్తికి సాయపడే మంచి బ్యాక్టీరియా నశించిపోతుంది.
అంతేకాకుండా, డాక్టర్ సూచించిన కోర్సును పూర్తిగా వాడకుండా, రెండు రోజులు వేసుకోగానే జ్వరం తగ్గిందని మందులు ఆపేయడం మరో పెద్ద తప్పు. ఇలా చేయడం వల్ల బ్యాక్టీరియా పూర్తిగా చనిపోదు. బతికిపోయిన ఆ బ్యాక్టీరియా మరింత బలంగా తయారై, మళ్లీ అదే మందు వేసినా చనిపోని స్థాయికి చేరుకుంటుంది. వీటినే 'సూపర్ బగ్స్' (Superbugs) అంటారు. ఈ సూపర్బగ్స్ ఒకరి నుంచి మరొకరికి సోకినప్పుడు, ఎంత ఖరీదైన మందు వాడినా ప్రాణాలు దక్కని పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.
ఇండియా హెరాల్డ్ విశ్లేషణ: నియంత్రణ ఎక్కడ లోపించింది?
ఈ విపత్తుకు కేవలం ప్రజల అవగాహనా లోపం మాత్రమే కారణం కాదు. డాక్టర్ ప్రిస్క్రిప్షన్ లేకుండా షెడ్యూల్-హెచ్ (Schedule-H) డ్రగ్స్ అయిన యాంటీబయాటిక్స్ను విక్రయించకూడదనే కఠిన నిబంధనలు ఉన్నప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో అవి ఎక్కడా అమలు కావడం లేదు. వ్యాపారమే లక్ష్యంగా సాగుతున్న ఫార్మసీల దందా వెనుక ఉన్న భయంకరమైన వాస్తవాలను, భవిష్యత్తులో రాబోయే పెనుముప్పును ఇండియా హెరాల్డ్ నిక్కచ్చిగా విశ్లేషిస్తోంది. ప్రభుత్వ నియంత్రణ సంస్థలు నిద్రపోతే, రాబోయే రోజుల్లో చిన్నపాటి గాయానికి కూడా మందులు పనిచేయని చీకటి రోజులు రాబోతున్నాయి.
చిన్న సర్జరీ కూడా ప్రాణాంతకమే..
ప్రఖ్యాత మెడికల్ జర్నల్ లాన్సెట్ (The Lancet) అధ్యయనం ప్రకారం.. 2019లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా దాదాపు 12 లక్షల మంది కేవలం ఈ యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్ వల్లే ప్రాణాలు కోల్పోయారు. మనం ఇలాగే ఇష్టమొచ్చినట్లు మందులు వాడుతూ పోతే.. భవిష్యత్తులో సిజేరియన్ డెలివరీలు, అపెండిక్స్ ఆపరేషన్లు లేదా చిన్నపాటి దంత చికిత్సలు కూడా తీవ్ర ఇన్ఫెక్షన్లకు దారితీసి ప్రాణాపాయంగా మారతాయి.
మందులు ప్రాణాలు కాపాడాలి కానీ, ప్రాణాలు తీసే విషంగా మారకూడదు. జబ్బు చేసినప్పుడు సొంత వైద్యం మానుకుని, అర్హత కలిగిన డాక్టర్ను సంప్రదించి, వారు సూచించిన మోతాదులో, చెప్పినన్ని రోజులు మాత్రమే మందులు వాడటం ప్రతి ఒక్కరి బాధ్యత. లేకపోతే, అద్భుతమైన వైద్య సదుపాయాలు ఉన్నా, వాటిని వాడుకోలేని నిస్సహాయ స్థితికి మన శరీరాన్ని మనమే నెట్టేసిన వాళ్లం అవుతాం. మందుల షాపులో దొరికే ఆ రెండు మాత్రలు మీ ప్రాణాలను కాపాడుతున్నాయా? లేక భవిష్యత్తులో ప్రాణాలు తీసే కిల్లర్ను మీ శరీరంలోనే పెంచుతున్నాయా? ఆలోచించండి.
By the Numbers
- లాన్సెట్ (The Lancet) మెడికల్ జర్నల్ నివేదిక ప్రకారం, కేవలం యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్ కారణంగా ఒకే ఏడాదిలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 12 లక్షల మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
- ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) అంచనాల ప్రకారం, సరైన చర్యలు తీసుకోకపోతే 2050 నాటికి ఈ సమస్య వల్ల ఏటా కోటి మంది చనిపోయే ప్రమాదం ఉంది.
Key Takeaways
- వైరల్ జ్వరాలకు, జలుబుకు యాంటీబయాటిక్స్ వాడటం వల్ల ఎలాంటి ప్రయోజనం ఉండదని, పైగా మంచి బ్యాక్టీరియా చనిపోతుందని ICMR హెచ్చరిక.
- డాక్టర్ సూచించిన కోర్సును మధ్యలో ఆపేయడం వల్ల బ్యాక్టీరియా మ్యుటేట్ చెంది సూపర్బగ్స్గా మారుతాయి.
- యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్ (AMR) కారణంగా భవిష్యత్తులో చిన్నపాటి సర్జరీలు కూడా ప్రాణాంతకంగా మారే ప్రమాదం ఉంది.
- డాక్టర్ ప్రిస్క్రిప్షన్ లేకుండా మందుల షాపుల్లో యాంటీబయాటిక్స్ అమ్మడం చట్టరీత్యా నేరం.
Frequently Asked Questions
యాంటీబయాటిక్స్ ఎప్పుడు వాడాలి?
కేవలం బ్యాక్టీరియల్ ఇన్ఫెక్షన్లు ఉన్నప్పుడు, అర్హత కలిగిన డాక్టర్ పరీక్షించి సూచించినప్పుడు మాత్రమే యాంటీబయాటిక్స్ వాడాలి.
జలుబు, దగ్గుకు యాంటీబయాటిక్స్ పనిచేస్తాయా?
పనిచేయవు. జలుబు, దగ్గు సాధారణంగా వైరస్ వల్ల వస్తాయి. యాంటీబయాటిక్స్ వైరస్లపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపలేవు.
డాక్టర్ ఐదు రోజులు మందులు ఇస్తే, రెండు రోజులకే తగ్గితే ఆపేయొచ్చా?
అస్సలు ఆపేయకూడదు. జబ్బు లక్షణాలు తగ్గినా బ్యాక్టీరియా పూర్తిగా చనిపోయి ఉండదు. కోర్సు మధ్యలో ఆపితే ఆ బ్యాక్టీరియా మరింత బలంగా తయారవుతుంది.